Banrigh nan òran – a leasanan dhan àm ri teachd


Chaidh a’ charragh-chuimhne ùraichte aig uaigh an t-seinneadair Seonaid NicLachlainn fhoillseachadh Dihaoine sa chaidh aig tachartas ann an Cladh Chloille Chart ann an Glaschu a deas.

Màiri Anna NicUalraig

Dh’fhoillsich ‘tanc smaoineachaidh’ na Pàrlamaid, Fòram Alba air thoiseach bloga bhon neach-ciùil, craoladair is neach-naidheachd Màiri Anna NicUalraig sa Mhàrt mu na b’ urrainn dhuinn ionnsachadh bho Sheonaid san latha an-diugh agus san àm ri teachd.

Mur a leugh thu am bloga fhathast, chithear an seo e: https://scotlandfutureforum.org/dileab-banrigh-nan-oran-2045/

Alasdair MacCaluim

Oifigear Leasachaidh Gàidhlig

Fios naidheachd: Comataidh ag iarraidh gnìomh a thaobh slàinte inntinn is gnìomhachd chorporra gus slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga a leasachadh.


Tha a’ Chomataidh Slàinte, Cùram Sòisealta agus Spòrs air a ràdh gum feum Riaghaltas na h-Alba prìomhachas a thoirt do bhith a’ dèiligeadh ri bochdainn, seirbheisean slàinte inntinn a leasachadh agus gnìomhachd chorporra a chur am meud gus slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga a chumail suas.

Anns an aithisg as ùire aca, tha a’ Chomataidh aig Pàrlamaid na h-Alba ag ràdh gu bheil bochdainn na phrìomh adhbhar airson droch bhuilean slàinte do chlann is dhaoine òga. Tha a’ Chomataidh air fianais a chruinneachadh gu bheil clann a tha a’ fuireach anns na coimhearsnachdan as bochda ann an Alba gu math nas buailtiche droch shlàinte-inntinn fhulang, gu bheil iad ann an cunnart mòran nas motha a thaobh reamhrachd agus droch bheathachadh, agus nach eil iad cho buailteach eacarsaich cunbhalach a dhèanamh.

Tha fianais a chaidh a thoirt don rannsachadh cuideachd a’ moladh tuilleadh gnìomh gus dèiligeadh ris a’ bhuaidh a bharrachd a tha aig an èiginn bith-beò air bochdainn agus gus casg a chur air tuilleadh millidh air slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga a tha beò ann am bochdainn.

Chuala a’ Chomataidh fianais gu bheil an galar lèir-sgaoilte air duilgheadasan fad-ùine slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga a dhèanamh nas miosa agus gu bheil e air fìor dhroch bhuaidh a thoirt air daoine ann an coimhearsnachdan bochda agus buidhnean fo anacothrom.

Tha an aithisg cuideachd a’ toirt luaidh air an fhìor dhroch bhuaidh a thug an galar lèir-sgaoilte air slàinte-inntinn cloinne is dhaoine òga, le rabhadh gu bheil an làn bhuaidh fhathast ri thuigsinn gu h-iomlan. Chaidh dragh sònraichte a thogail mu na h-ìrean de thrioblaidean slàinte-inntinn a tha a’ sìor fhàs am measg nigheanan, gu sònraichte deugairean.

Aig an aon àm, chuala a’ chomataidh fianais mun deagh bhuaidh a dh’fhaodadh a bhith aig comhairlichean sgoile, agus an iomadh dòigh dhidseatach a th’ ann a-nis gus taic a thoirt do shunnd inntinn cloinne is dhaoine òga.

Tron rannsachadh aca, chlàraich a’ Chomataidh fianais fharsaing a sheall na buannachdan mòra a tha an lùib gnìomhachd chorporra agus gabhail pàirt ann an spòrs do shlàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga.  Tha a’ Chomataidh ag iarraidh gun tèid ro-innleachd nàiseanta fharsaing a chruthachadh le amasan a ghabhas tomhas agus maoineachadh ioma-bliadhna, sam bi cuimseachadh soilleir air gnìomhachd chorporra a chur am meud agus slàinte chorporra cloinne is dhaoine òga na h-Alba a leasachadh.

Thuirt Gillian Martin BPA, Neach-gairm na Comataidh Slàinte, Cùram Sòisealta is Spòrs:

“Is e an t-amas againn gum b’ e Alba an t-àite as fheàrr airson clann is daoine òga fàs suas, agus tha sinn soilleir gum bu chòir aire an riaghaltais a bhith air sin a dhèanamh cinnteach.

“Tha an rannsachadh againn air fianais làidir a chruinneachadh gu bheil bochdainn na phrìomh adhbhar airson droch bhuilean slàinte is sunnd do chlann is dhaoine òga. Tha a’ Chomataidh againn aonaichte sa bheachd gum feum Riaghaltas na h-Alba tuilleadh prìomhachais a thoirt do chaiteachas gus dèiligeadh ri droch bhuaidh bochdainn air slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga. Tha an èiginn bith-beò a th’ ann an-dràsta agus gearraidhean ann an sochairean air feadh na RA air fìor chabhag a chur sa chùis seo.

“Tha dragh oirnn cuideachd mu mar a tha an galar lèir-sgaoilte agus an èiginn bith-beò air droch bhuaidhean tionalach a thoirt air slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga. Chan eil fios againn fhathast air ìre nam buaidhean sin, ach tha e soilleir gum feumar sùil gheur a chumail orra anns na bliadhnaichean ri teachd gus an tèid dèiligeadh riutha gu h-èifeachdach.

“Gus builean nas fheàrr a choileanadh, tha a’ Chomataidh den bheachd gum feum taic agus leasachadh slàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga a bhith aig cridhe ro-innleachd ath-bheothachaidh na h-Alba bho Chovid.

Thuirt an Neach-gairm cuideachd:

“Tha an rannsachadh againn air iarrtas mòr agus leantainneach a nochdadh airson taic slàinte-inntinn. Anns a’ gheàrr-ùine, feumaidh sinn cumail oirnn a’ tasgadh ann an seirbheisean slàinte-inntinn gus ruigsinneachd a leasachadh agus amannan feitheimh airson Seirbheisean Slàinte-inntinn Cloinne is Òigridh (CAMHS) a lùghdachadh. San fhad-ùine, feumaidh sinn ro-innleachd a leasachadh a tha stèidhichte air cron a bhacadh, a bhios a’ dèiligeadh ri bun adhbharan droch shlàinte-inntinn, a lùghdaicheas uallach air seirbheisean agus a chuimsicheas air eadar-theachd thràth.

“Tha dragh air a’ Chomataidh againn, a dh’aindeoin fianais nach gabh àicheadh air buannachdan gnìomhachd chorporra, nach eil ach beag-chuid de chlann is dhaoine òga an-dràsta a’ coinneachadh ri molaidhean gnìomhachd chorporra gach latha agus gu bheil gnìomhachd nigheanan a’ lùghdachadh gu mòr nuair a thèid iad don àrd-sgoil.  Tha sinn ag iarraidh maoineachadh ioma-bliadhna agus ro-innleachd fharsaing gus dèiligeadh ri seo. Tha sinn airson fòcas sònraichte fhaicinn air barrachd gnìomhachd chorporra am measg cloinne agus dhaoine òga bho bhuidhnean a tha fo ana-cothrom agus coimhearsnachdan bochda, le gnìomhan cuimsichte gus gnìomhachd chorporra a bhrosnachadh do chlann-nighean.

“Tha a’ Chomataidh air leth taingeil don a h-uile duine a chuir ris an rannsachadh, gu sònraichte na daoine òga sin a thug seachad cunntas pearsanta air na dh’fhiosraich iad.”

Am measg prìomh thoraidhean eile na h-aithisg tha:

  • Tha a’ Chomataidh ag aithneachadh an àite air leth cudromach a th’ aig sgoiltean ann a bhith a’ toirt taic do shlàinte is sunnd clann agus daoine òga na h-Alba. Tha iad ag iarraidh air Riaghaltas na h-Alba trèanadh cuimsichte a thoirt do thidsearan a bheir dhaibh na sgilean agus an comas gus cumail orra a’ toirt taic chudromach do shlàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga, agus sùil a chumail air buaidh nan comhairlichean sgoile.
  • Tha a’ Chomataidh ag iarraidh air Riaghaltas na h-Alba dèiligeadh ri beàrnan anns an dàta riochdachail nàiseanta a tha ri fhaotainn gus measadh nas fheàrr a dhèanamh air eadar-theachdan sònraichte, airson taic a thoirt do shlàinte is sunnd cloinne is dhaoine òga ann an sgoiltean.
  • Tha a’ Chomataidh a’ nochdadh droch bhuilean slàinte is sunnd mòran cloinne is dhaoine òga aig a bheil eòlas air cùram, agus luchd-cùraim òga, agus ag iarraidh gun tèid taic a thoirt dhaibh mar phrìomhachas, gu sònraichte nuair a ghluaiseas iad gu seirbheisean inbheach.

Cùl-fhiosrachadh

Faodaidh tu barrachd fhaighinn a-mach mu obair na Comataidh Slàinte, Cùram Sòisealta agus Spòrs air làrach-lìn Pàrlamaid na h-Alba.

Fios naidheachd: BPA gu bhith a’ tadhal air Dùn Dè agus Glaschu #gàidhlig


BPA bho Chomataidh an Ionmhais aig Taigh an Ròid a’ tadhal air Dùn Dè agus Glaschu

Tadhlaidh BPA bho Chomataidh an Ionmhais is Rianachd Phoblaich aig Taigh an Ròid air Dùn Dè agus Glaschu an t-seachdain seo (Dimàirt 10 Cèitean).

Tha a’ chomataidh a’ dèanamh rannsachadh air an Fhrèam-obrach Coileanaidh Nàiseanta (NPF), a thug Riaghaltas na h-Alba a-steach ann an 2007.

Tha am Frèam-obrach ag amas air a h-uile duine ann an Alba a bhith ag obair còmhla gus seata de rùintean a choileanadh do chomann-shòisealta na h-Alba. Airson an t-amas seo a ruigsinn, tha an NPF a’ stèidheachadh Bhuilean Nàiseanta agus a’ tomhas adhartas a dh’ionnsaigh an coileanaidh tro liosta de chomharran nàiseanta.

Tha na BPA airson faighinn a-mach a bheil na pròiseasan a th’ ann an-dràsta gus cuideachadh le lìbhrigeadh nam Builean Nàiseanta seo ag obair cho math ’s a bu chòir dhaibh, no an gabh an leasachadh.

Fhad ’s a bhios iad ann an Dùn Dè agus Glaschu, coinnichidh na BPA ri:

  • buidhnean gnothaich
  • an roinn shaor-thoileach
  • riochdairean riaghaltas ionadail
  • buidhnean san roinn phoblaich.

Thuirt Neach-gairm na Comataidh Coinneach Gibson BPA:

“Tha a’ chomataidh againn a’ coimhead air mar a tha na Builean Nàiseanta a’ cumadh amasan poileasaidh agus co-dhùnaidhean caiteachais Riaghaltas na h-Alba, agus mar a bhios seo a’ stiùireadh lìbhrigeadh aig ìre nàiseanta is ionadail. 

“Le bhith a’ tadhal air Dùn Dè agus Glaschu an t-seachdain sa gheibh sinn eòlas pearsanta air lìbhrigeadh nam builean nàiseanta, dè a dh’obraich gu math agus càite an gabh leasachaidhean a dhèanamh.”

Turas Dhùn Dè – Coinnichidh Coinneach Gibson BPA, Liz Nic a’ Ghobhainn BPA, agus Michelle NicThòmais BPA ri raon de bhuidhnean aig Caisteal Dudhope, Rathad Barrack, Dùn Dè eadar 10m agus 12 meadhan-latha.

Turas Ghlaschu – Coinnichidh Daniel MacIain BPA, Iain Mason BPA, Ross Greer BPA, agus Dùghlas Lumsden BPA, ri raon de bhuidhnean aig Institiud Pearce, Baile a; Ghobhainn, Glaschu eadar 10m agus 12 meadhan-latha.

Faigh tuilleadh a-mach mu rannsachadh na comataidh an seo

Neach-fios nam meadhananEric MacLeod, Oifis Conaltraidh na Pàrlamaid