Turas gu Seanadh na Cuimrigh #gàidhlig #gaelic @CynulliadCymru @AssemblyWales


O chionn goirid dh’fhalbh bhur oifigear foghlaim dàna thall thairis – fad an rathaid don Chuimrigh. Bha mi air turas don t-Seanadh Chuimreach (Senedd) gus rudeigin ionnsachadh mu na dòighean obrach aca. Tha an Senedd sìos aig a’ chaladh ann an Cardiff le sealladh a-mach air an fhairge. Leis cho dìcheallach ’s a tha luchd-obrach na Pàrlamaid dh’fhalbh ar buidheann ga faicinn an oidhche a ràinig sinn.

Tha an togalach fhèin inntinneach. Dh’fhosgail e ann an 2006 ri taobh Cheann a’ Chìdhe, togalach eachdraidheil a b’ àbhaist a bhith air leth cudtromach ann am malairt. Leis na solais air san oidhche thèid agaibh air cuid den taobh a-staigh fhaicinn is tha cruth inntinneach ann. ‘S e seòrsa similear a th’ anns an rud sa mheadhan a thèid suas bhon t-Seòmar Deasbaid aig bonn an togalaich.

cuimrigh 3

Tha an Senedd fada nas bige na Pàrlamaid na h-Alba, 60 ball an àite 129. Chaidh a cruthachadh aig an aon àm ach cha robh cumhachd aice prìomh reachdas a dhèanamh. Cha d’ fhuair i sin gu 2006 agus cha b’ ann gu 2011 às dèidh referendum a fhuair A’ Chuimrigh cumhachd laghannan a dhèanamh air cuspair tiomnaichte sam bith gun chead a shireadh bho Rùnaire na Stàite no Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte an toiseach. Tha na buill (AMan) a-nis a’ beachdachadh air ainm an t-seanaidh atharrachadh gu Pàrlamaid na Cuimrigh ron ath thaghadh ann an 2021.

Cleachdaidh an Senedd an t-aon siostaim-bhòtaidh ’s a chleachdas Alba. Tha 40 sgìre-phàrlamaid ann agus tha 20 AM ann do na roinnean. Thathar a’ beachdachadh air an aois-bhòtaidh ìsleachadh gu 16 ’son taghaidhean comhairle is a rèir coltais tha sin air ùidh a thogail am measg òigridh ann am poileataigs agus anns a’ Chuimrigh mar dhearbh-aithne.

Fad linntean bha Cuimris na bu làidire sa Chuimrigh na bha Gàidhlig an seo agus tha an Senedd air a h-inbhe àrdachadh nas fhaide. Am measg rudan eile tha sgeama ann far am faod luchd-obrach bràistean ag ràdh “neach-ionnsachaidh” no “fileantach” a chleachdadh, agus tha clasaichean aig a h-uile ìre ann do luchd-obrach.

cuimrigh-7.jpg

Ged a chaidh A’ Chuimrigh a cheannsachadh le Sasainn an dèidh bàs Llywelyn ap Gruffudd ann an 1282 bha iomadh oidhirp ann na Sasannaich fhuadachadh. Bha an t-ar-a-mach mu dheireadh fo Owain Glyndŵr tràth sa chòigeamh linn deug. Chaill na Cuimrich. Nuair a thàinig an Rìgh Eanruig VIII de Shasainn gu cumhachd san t-siathamh linn deug chuir esan laghannan air bhonn eadar 1535-42 a thug sealbhadaireachd na Cuimrigh do Shasainn. A dh’aindeoin sin, taobh a-muigh an Senedd bidh fhios agaibh nach eil sibh ann an Sasainn leis na brataichean agus faclan Cuimris.

cuimrigh 8

Aig ceann na Sràide Àirde tha an caisteal. Chaidh caisteal (castrum) a thogail ann an Cardiff le Julius Frontinus mu 55AC nuair a bha na Romanaich a’ dèanamh ìonnsaigh air na Silures, an treubh Ceilteach sa Chuimrigh a Deas. Tro na linntean chaidh pìosan a chur ris, gu h-àraidh leis na Normanaich, ach suas cha mhòr don latha an-diugh cuideachd. B’ ann san Dàrna Cogadh a chaidh a chleachdadh mar chaisteal an uair mu dheireadh. Rachadh aig 1800 neach fasgadh fhaotainn bho ruagaidhean-adhair taobh a-staigh nam ballachan.

cuimrigh 9

Ri cùl a’ chaisteil tha Pàirc Bhòid, a fhuair a h-ainm bhon chòigeamh Marquess Bhòid. B’ ann leis-san a bha an caisteal agus a’ phàirc mun cuairt ach thug e seachad iad do mhuinntir Cardiff ann an 1947. Taobh a-staigh na pàirce bha beathach gu math inntinneach. Saoil an e taigeis à Baile Bhòid a th’ ann?

Mairead NicEacharna

Oifigear Foghlaim an Iar, Seirbheisean Ruigsinn

Mairead.Mackechnie@parliament.scot

Tachartas air Plana BSL na Pàrlamaid #gàidhlig #gaelic


Tha a’ Phàrlamaid gu bhith a’ cumail tachartas co-chomhairleachaidh mu Phlana BSL (Cànan Soidhnidh Bhreatainn) na Pàrlamaid air 18/19 Cèitean.  

Seo bhidio ann am BSL mun tachartas:

https://youtu.be/zbCHjUkbDk0

Gheibhear barrachd fiosrachaidh air làrach-lìn na Pàrlamaid.

Tha ìre de dh’inbhe oifigeil aig BSL fo Achd Cànan Soidhnidh Bhreatainn (Alba) 2015. Coltach ri suidheachadh na Gàidhlig, tha plana nàiseanta reachdail ann airson a’ chànain cho math ri planaichean reachdail aig ùghdarrasan poblach. Tha a’ Phàrlamaid trang ag ullachadh plana BSL aig an àm seo.

BSL_final_poster

Alasdair

gaidhlig@parliament.scot

 

Gaelic, Social Security and Human Rights


Tha iomradh air a’ Ghàidhlig agus air BSL ann am bloga na h-Aithisg Oifigeil an-diugh. Seo e:

Scottish Parliament Official Report

On Tuesday in the chamber, the Parliament debated the national plan for Gaelic. Several speeches, including that of the Minister for International Development and Europe, Alasdair Allan, were made in Gaelic and members used headphones to listen to a simultaneous interpretation. That was not necessary for the speech of Iain Gray, who began by saying:

The interpreters can relax: I do not have the Gaelic and I will not torture any word of the language by pretending otherwise.”

Interpreters—this time, British Sign Language interpreters—were at work again in the chamber during Wednesday’s extended proceedings on the Social Security (Scotland) Bill. Following consideration of the stage 3 amendments, the Minister for Social Security, Jeane Freeman, opened the debate on the motion to pass the bill thus:

This is a historic day for this Parliament. When we vote on the Social Security (Scotland) Bill, we will be marking…

View original post 234 facal eile