Turas gu Seanadh na Cuimrigh #gàidhlig #gaelic @CynulliadCymru @AssemblyWales


O chionn goirid dh’fhalbh bhur oifigear foghlaim dàna thall thairis – fad an rathaid don Chuimrigh. Bha mi air turas don t-Seanadh Chuimreach (Senedd) gus rudeigin ionnsachadh mu na dòighean obrach aca. Tha an Senedd sìos aig a’ chaladh ann an Cardiff le sealladh a-mach air an fhairge. Leis cho dìcheallach ’s a tha luchd-obrach na Pàrlamaid dh’fhalbh ar buidheann ga faicinn an oidhche a ràinig sinn.

Tha an togalach fhèin inntinneach. Dh’fhosgail e ann an 2006 ri taobh Cheann a’ Chìdhe, togalach eachdraidheil a b’ àbhaist a bhith air leth cudtromach ann am malairt. Leis na solais air san oidhche thèid agaibh air cuid den taobh a-staigh fhaicinn is tha cruth inntinneach ann. ‘S e seòrsa similear a th’ anns an rud sa mheadhan a thèid suas bhon t-Seòmar Deasbaid aig bonn an togalaich.

cuimrigh 3

Tha an Senedd fada nas bige na Pàrlamaid na h-Alba, 60 ball an àite 129. Chaidh a cruthachadh aig an aon àm ach cha robh cumhachd aice prìomh reachdas a dhèanamh. Cha d’ fhuair i sin gu 2006 agus cha b’ ann gu 2011 às dèidh referendum a fhuair A’ Chuimrigh cumhachd laghannan a dhèanamh air cuspair tiomnaichte sam bith gun chead a shireadh bho Rùnaire na Stàite no Pàrlamaid na Rìoghachd Aonaichte an toiseach. Tha na buill (AMan) a-nis a’ beachdachadh air ainm an t-seanaidh atharrachadh gu Pàrlamaid na Cuimrigh ron ath thaghadh ann an 2021.

Cleachdaidh an Senedd an t-aon siostaim-bhòtaidh ’s a chleachdas Alba. Tha 40 sgìre-phàrlamaid ann agus tha 20 AM ann do na roinnean. Thathar a’ beachdachadh air an aois-bhòtaidh ìsleachadh gu 16 ’son taghaidhean comhairle is a rèir coltais tha sin air ùidh a thogail am measg òigridh ann am poileataigs agus anns a’ Chuimrigh mar dhearbh-aithne.

Fad linntean bha Cuimris na bu làidire sa Chuimrigh na bha Gàidhlig an seo agus tha an Senedd air a h-inbhe àrdachadh nas fhaide. Am measg rudan eile tha sgeama ann far am faod luchd-obrach bràistean ag ràdh “neach-ionnsachaidh” no “fileantach” a chleachdadh, agus tha clasaichean aig a h-uile ìre ann do luchd-obrach.

cuimrigh-7.jpg

Ged a chaidh A’ Chuimrigh a cheannsachadh le Sasainn an dèidh bàs Llywelyn ap Gruffudd ann an 1282 bha iomadh oidhirp ann na Sasannaich fhuadachadh. Bha an t-ar-a-mach mu dheireadh fo Owain Glyndŵr tràth sa chòigeamh linn deug. Chaill na Cuimrich. Nuair a thàinig an Rìgh Eanruig VIII de Shasainn gu cumhachd san t-siathamh linn deug chuir esan laghannan air bhonn eadar 1535-42 a thug sealbhadaireachd na Cuimrigh do Shasainn. A dh’aindeoin sin, taobh a-muigh an Senedd bidh fhios agaibh nach eil sibh ann an Sasainn leis na brataichean agus faclan Cuimris.

cuimrigh 8

Aig ceann na Sràide Àirde tha an caisteal. Chaidh caisteal (castrum) a thogail ann an Cardiff le Julius Frontinus mu 55AC nuair a bha na Romanaich a’ dèanamh ìonnsaigh air na Silures, an treubh Ceilteach sa Chuimrigh a Deas. Tro na linntean chaidh pìosan a chur ris, gu h-àraidh leis na Normanaich, ach suas cha mhòr don latha an-diugh cuideachd. B’ ann san Dàrna Cogadh a chaidh a chleachdadh mar chaisteal an uair mu dheireadh. Rachadh aig 1800 neach fasgadh fhaotainn bho ruagaidhean-adhair taobh a-staigh nam ballachan.

cuimrigh 9

Ri cùl a’ chaisteil tha Pàirc Bhòid, a fhuair a h-ainm bhon chòigeamh Marquess Bhòid. B’ ann leis-san a bha an caisteal agus a’ phàirc mun cuairt ach thug e seachad iad do mhuinntir Cardiff ann an 1947. Taobh a-staigh na pàirce bha beathach gu math inntinneach. Saoil an e taigeis à Baile Bhòid a th’ ann?

Mairead NicEacharna

Oifigear Foghlaim an Iar, Seirbheisean Ruigsinn

Mairead.Mackechnie@parliament.scot

Turas gu Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh (3): Togalach, Seòmar is Comataidhean #gàidhlig @CynulliadCymru @assemblywales


Chaidh na h-oifigearan Gàidhlig aig Pàrlamaid na h-Alba air turas rannsachaidh gu Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh san Ògmhios. Sa phost mu dheireadh san t-sreath, bheir sinn sùil air togalach is buill an t-Seanaidh.

Marc (cli) agus Alasdair (deas) anns an t-Senedd, os cionn an t-Seòmair

Fhuair sinn turas treòraiche inntinneach den togalach le Richard bho Sgioba Toiseach an Taighe agus mar phàirt de seo, fhuair sinn cothrom a dhol a-staigh gu Seòmar an t-Seanaidh fhèin agus gu bothan an eadar-mhìneachaidh. Chunnaic sinn cuideachd na seòmraichean comataidh agus an café poblach agus ionnsaich sinn gun deach filmadh a dhèanamh an dà chuid air Dr Who agus air Sherlock anns an t-Senedd!

Seòmar an t-Seanaidh, Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh

Seòmar an t-Seanaidh

An ath latha fhuair sinn cothrom an Seòmar fhaicinn an gnìomh agus Ceistean dhan Phrìomh Mhinistear a’ dol air adhart. Chunnaic sinn Prìomh Mhinistear na Cuimrigh Carwyn Jones AM (Pàrtaidh Làbarach na Cuimrigh) agus e a’ freagairt cheistean bho na pàrtaidhean dùbhlanach. Bha cuid de na ceistean sa Chuimris agus cuid sa Bheurla.

Tha 60 Buill Seanaidh anns an t-Seanadh agus, coltach ri Pàrlamaid na h-Alba, tha iad air an taghadh tro shiostam PR ball a bharrachd.

Bothan Eadar-mhìneachaidh, Seòmar Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh

Coltach ri Pàrlamaid na h-Alba cuideachd, tha comataidhean uamhasach cudromach ann an obair an t-Seanaidh. Agus bidh comataidhean an t-Seanaidh ag obair gu dlùth ri sgioba an fhoghlaim agus sgioba na coimhearsnachd (outreach) gus beachdan an t-sluaigh a shireadh air obair rannsachaidh nan comataidhean, a’ gabhail a-staigh beachdan bho sgoilearan.

Chunnaic sinn cuid de na bhideothan a rinn sgioba na coimhearsnachd airson diofar rannsachaidhean comataidh agus chaidh sin an uair sin gus sgioba na Làraich-lìn is nam Meadhanan Sòisealta airson barrachd ionnsachadh mun t-Seanadh air-loidhne.

Le sgioba nam Meadhanan Sòisealta

Tha seanail YouTube aig an t-Seanadh le tòrr mòr bhideothan, chan ann a-mhàin de ghnothaichean an t-Seanaidh ach cuideachd bhideothan a’ brosnachadh a’ phobaill gus pàirt a ghabhail san obair aice. Tha e cuideachd air Twitter agus Facebook agus tha na teachdaireachdan air fad san dà chànain.

Coltach ri Pàrlamaid na h-Alba, tha Seanadh na Cuimrigh 15 bliadhna a dh’aois am-bliadhna agus tha iad air sreath de bhideothan a dhèanamh air a bheil 15 years in 15 seconds!

Ged nach robh ach dà latha againn airson ionnsachadh mu 15 bliadhna de dh’fhèin-riaghladh sa Chuimrigh, fhuair sinn fiosrachadh gu leòr – agus ideathan gu leòr airson obair leasachaidh na Gàidhlig ann am Pàrlamaid na h-Alba.

Diolch yn fawr Cynulliad Cenedlaethol Cymru!

Alasdair

gaidhlig@scottish.parliament.uk

 

Caraid às a’ Chuimrigh a’ cèilidh air “Yr Hen Ogledd”! #gaidhlig #cymraeg @UKParlOutreach


Thàinig Sgioba Ruigsinn (Outreach) Pàrlamaid Westminster a chèilidh air sgioba Ruigsin Pàrlamaid na h-Alba an t-seachdain sa chaidh.

Mar phàirt den turas rannsachaidh seo, bha coinneamh aig na h-Oifigearan Gàidhlig le Liz Ap Rhys (Price), Oifigear Roinneil airson na Cuimrigh agus Iar Dheas Shasainn gus bruidhinn air obair dhà-chànanach ann an Gàidhlig agus Cuimris.

Liz Price

Ma tha thu ag iarraidh barrachd fios mun obair coimhearsnachd aig Taighean na Pàrlamaid, faic an làrach-lìn aca 

Alasdair agus Marc

gaidhlig@scottish.parliament.uk